Szlak "Kraina Mlekiem Płynąca"

Gmina i miasto Stawiski

[27,1 km]

Siedziba gminy, miasto Stawiski, leży nad rzeką Dzierzbią. Przez gminę przebiega droga krajowa nr 61 Warszawa - Łomża - Grajewo - Augustów. Gmina Stawiski obecnie liczy 6723 mieszkańców, a same Stawiski – 2550; zajmuje 16 555 hektarów powierzchni.

Początki osadnictwa w gminie Stawiski to wczesne średniowiecze. Intensywne osadnictwo, związane z kolonizacją obszarów przeznaczonych pod gospodarowanie na roli, przypada na wiek XIV, za sprawą wybitnego władcy, księcia Janusza I Mazowieckiego. Z czasem książę rozdzielił tu kolejne nadania. W najstarszych źródłach historycznych Stawiski, jako wieś, pojawiają się w roku 1426. W swojej historii należały do wielu właścicieli. Ostatnimi, do roku 1939, byli Kisielniccy herbu Topór, z których pochodziła Maria, żona sławnego artysty malarza Wojciecha Kossaka. Około roku 1688, dzięki ówczesnemu właścicielowi tych dóbr Fortunatowi Zamoyskiemu, Stawiski otrzymały prawa miejskie, które straciły wskutek represji carskich, po klęsce powstania styczniowego (odzyskały je dopiero w Polsce Odrodzonej, po pierwszej wojnie światowej). W swojej historii słynęły z produkcji sukna i kapeluszy, farbiarni i garbarni oraz z wyrobu znakomitej jakości kożuchów. Całe wieki Stawiski, leżące nad urokliwą rzeczką Dzierzbia, były także miastem dwóch narodów: Polaków i Żydów.

Gmina Stawiski jest typowo rolniczą, gdzie w zdecydowanej większości gospodarstwa rolne w miejscowościach wiejskich nastawione są na hodowlę bydła mlecznego. Infrastruktura techniczna pozwala również na rozwój agroturystyki i usług rekreacyjnych. Największą z atrakcji turystycznych jest pięciohektarowy zalew umiejscowiony przy międzynarodowej trasie nr 61. Teren nad zalewem otoczony jest kompleksami leśnymi. W miejscu tym odpoczywają mieszkańcy miasta i sąsiednich gmin.

Fot: Zalew w Stawiskach

Wspaniała panorama rozciąga się z góry Sokolicha, w pobliżu wsi Chmielewo. Warto wspiąć się i z zupełnie innej perspektywy popatrzeć na świat i młyn z początku XX wieku…

Fot: Widok z góry Sokolicha

Historia okolicy zapisana jest także w jej zabytkach. Do najważniejszych w gminie należą: w Stawiskach – sam układ urbanistyczny miasta z rynkiem w kształcie trapezu, wytyczonym pod koniec XVI wieku; późnobarokowy pofranciszkański Kościół Parafialny pod wezwaniem Świętego Antoniego Padewskiego z przełomu XVIII i XIX wieku; klasycystyczne budynki zajazdu pocztowego z roku 1828;

Fot: Kościół Parafialny pod wezwaniem Świętego Antoniego Padewskiego

W Romanach zobaczyć możemy neogotycki Kościół parafialny pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny z lat 1858 – 1863, usytuowany na dawnym cmentarzu.

Fot: Kościół pod wezwaniem Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w Romanach

W Stawiskach cyklicznie odbywają się m.in.: Piknik nad zalewem, Święto kukurydzy oraz turnieje sportowe.

Lokalizacja na mapie

Poprzedni punkt:

Józefowo

Następny punkt:

Poryte