Szlak "Kraina Mlekiem Płynąca"

Mały Płock

[18,3 km]

N:53°18’6,7’’ E:22°1’24,2’’

Mały Płock to wieś założona przez księcia Janusza I Mazowieckiego, w pobliżu grodu nad rzeczką Cetną. W historii zwany był też Płockiem Borowym lub Płockiem Puszczańskim. W roku 1405 zniszczyli go Krzyżacy. W roku 1835 władze carskie przyznały Mały Płock, jako tzw. dobra donacyjne (rodzaj darowizny), rosyjskiemu generałowi Michałowi Żukowskiemu. Wkrótce zbudowano, prawdopodobnie właśnie dla niego, okazały dwór; jest m.in. siedzibą Lokalnej Grupy Działania Fundacja "Kraina Mlekiem Płynąca".

W pejzaż Małego Płocka pięknie wpisują się także widoczne z daleka wieże neobarokowego Kościoła Parafialnego pod wezwaniem Znalezienia Krzyża Świętego, z roku 1881. Został on całkowicie zniszczony w czasie wojny w 1915 r., odbudowany staraniem proboszczów: ks. Franciszka Łacińskiego i ks. Tadeusza Ciborowskiego. W latach 1994-1999 kościół odnowiono staraniem ks. Jerzego Śleszyńskiego; konsekrowany 8.08.1999 r.

 

Fot: Kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego

 

 

Zabytkiem o bardzo długiej historii jest pobliskie grodzisko, na zachód od Małego Płocka (ok. 1 km w kierunku wsi Mściwuje) otoczone, jak przed wiekami, doliną rzeczki Cetna oraz wałem wysokości 10m i 25 m szerokości podstawy. Usytuowane jest na miejscu wielkiej osady hutniczo – kowalskiej, istniejącej w X–XIII wieku. Osada wyrosła wokół wczesnośredniowiecznego grodu z końca XII wieku.

 

 

Fot: Widok grodziska

 

Od pokoleń Mały Płock szczyci się także piękną legendą o rycerzu Pomściborze, który od białej zbroi i białego konia, otrzymał miano białego rycerza. To jemu m.in. książę polecił wznieść warownię, mającą strzec polskiej ziemi przed napadami Prusaków i Krzyżaków. Z pomocą swoich dzielnych wojów oraz mieszkańców pobliskiej osady, Pomścibor wybudował nad Cetną warowny gródek. Wkrótce do krzyżackiego komtura w Szczytnie zaczęły docierać przerażające wieści o białym rycerzu, który pojawiał się nagle tam, gdzie pojawiał się krzyżacki wróg, nie dając mu w walce żadnych szans. Tylko wskutek zdrady Krzyżakom udało się wtargnąć do małopłockiego gródka, by wymordować dzielnych obrońców i mieszkańców. Jednak nie pojmali białego rycerza; usłyszeli jedynie jego krzyk, zapowiadający pomszczenie braci w wielkiej bitwie.

Gminę Mały Płock niezaprzeczalne wyróżniają walory przyrodnicze i krajobrazowe. Nie bez powodu właśnie tutaj ustanowiono w części strefę chronionego krajobrazu pradoliny Pisy i pradoliny Narwi. O walorach przyrodniczych tej ziemi świadczą także pomniki przyrody. Szczególnie warte uwagi są unikalne dwie sosny zrośnięte ze sobą na wysokości 4 m rosnące przy drodze Mały Płock - Wygrane - Rakowo (ok. 1 km za wsią Wygrane).

Ten fenomen matki natury zwany jest przez miejscowych drzewa-bliźnięta Adam i Ewa. Wśród okolicznych mieszkańców żywa jest legenda, że jedno z drzew, które uschło chciano wyciąć, lecz kiedy rozpoczęto wycinkę z pnia zaczęła wypływać krew, natychmiast zaprzestano wycięcia tych cudownych drzew. Wiek drzew to ponad 80 lat. Obwód 179 cm, 141 cm – uschniętej, wysokość odpowiednio 25,5 m, 19 m.

Aleja sosnowa – 92 sztuki drzew, wieku ponad 100 lat oraz grupa 26 drzew znajdujących się w pozostałości po parku podworskim we wsi Korzeniste.

 

Wśród zabytków nie sposób pominąć:

  • Mały Płock - grodzisko wczesnośredniowieczne położone w zachodniej części osady. Grodzisko wczesnośredniowieczne z XII w. Jedno z cenniejszych zabytków archeologicznych regionu.
  • Korzeniste - spichlerz zbożowy z okresu powstania styczniowego w dawnej posiadłości Witolda Kisielnickiego.
  • Rudka Skroda nad rzeką Skrodą - drewniany młyn wodny, który do dziś uruchamiany jest za pomocą koła wodnego.
  • Mściwuje - szereg bunkrów radzieckich z lat 1939 - 1941.
  • Mściwuje - w pobliżu miejscowości, znajduje się miejsce masowych straceń, gdzie w latach 1941 - 1942 gestapowcy i żandarmi rozstrzelali około 4 tysiące Żydów.
  • Kąty-Kolonia - cmentarz wojenny z czasów I wojny światowej.
  • Kąty - Rudka Skroda - cmentarz z I wojny światowej. Pamiątkowy głaz z napisem ”1915 PRO PATRIA 55 DEUTSCHE, 22 RUSSEN”
  • Cmentarz z II wojny światowej, w lesie pod Mściwujami. Mogiła zbiorowa.

W Małym Płocku cyklicznie odbywają się m.in.: Dni Małego Płocka, Dożynki Gminne, turnieje o Puchar Wójta Gminy Mały Płock, prezentacje „Boże Narodzenie w sercach dzieci”.

Lokalizacja na mapie