Szlak "Kraina Mlekiem Płynąca"

Nowogród - początek szlaku

[0,0 km]

N:53°13’32,2’’ E:21°51’54,3’’

Przygodę ze szlakiem rowerowym rozpoczynamy na skraju miasta Nowogród przy moście na rzece Narew. W pobliżu parkingu przy moście zlokalizowano tablicę z informacjami o mieście Nowogród oraz mapą przedstawiającą przebieg szlaku, jak i teren 7 gmin wchodzących w skład LGD Fundacja „Kraina Mlekiem Płynąca”. Przed tablicą znajduje się ławo stół, przy którym można odpocząć i posilić się po trudzie podróży. Obok stoją dwie tablice informacyjne "Szlaku Schronów Bojowych", natomiast trzecia nie opodal, w kierunku wzgórza, na którym stoi pomnik-czołg T-34. W okolicy łącznie znajduje się 10 tablic informacyjnych, które są ustawione w najważniejszych historycznych i turystycznych miejscach.

Fot: Rozmieszczenie tablic informacyjnych "Szlaku Schronów Bojowych".

 

Nowogród pielęgnuje pamięć o wydarzeniach II wojny światowej. Miedzy 5 a 10 września 1939 r. okolice Nowogrodu były areną zaciętych walk.

Pamiątką tamtych dni jest zespół kilkunastu schronów bojowych, rozrzuconych w dolinie rzeki pomiędzy Szablakiem a hotelem "Zbyszko" w Nowogrodzie.

Najbardziej znany i najłatwiejszy do odnalezienia jest schron przy moście drogowym. Ozdobiony tablicą pamiątkową, pełni rolę pomnika.

Fot: Schron przy moście

 

Równie ciekawe są umocnienia wzdłuż drogi prowadzącej do miejscowości Szablak. Niektóre z obiektów są bardzo dobrze zachowane. W schronach można znaleźć autentyczne napisy, opancerzenie kilka kopuł pancernych, a nawet... pisuar. Czasem warto poświecić czas na poszukiwania - bardzo ciekawy schron dowodzenia z dwiema takimi kopułami ukryty jest w gęstym sosnowym młodniku; resztki innego obiektu znajdują się w nasypie kolejki wąskotorowej. Obydwa warto zobaczyć. W pobliżu Nowogrodu (na południe od miasta) odnaleźć można tez imponujące, ale o wiele mniej wyrafinowane umocnienia sowieckie z 1940 r. (53°13'33"N 21°51'56"E).

Fot: Inscenizacja walk o Nowogród z 1939 r.

 

Symbolem wydarzeń wrześniowych jest usytuowany na wzgórzu pomnik czołg T-34, upamiętniający walkę 800-osobowej garstki polskich żołnierzy wspieranej przez ludność cywilną z miasta i okolic dzielnie walczących z kilkunastotysięczną dywizją niemiecką.

Pomnik został przekazany w dniu 14.09.1974 r. w 30 rocznicę PRL-u, wtedy też odsłonięto tablicę „Chwała bohaterom poległym w walce z niemieckim faszyzmem”.

 

Największą atrakcją Nowogrodu jest położony na wysokiej skarpie nadnarwiańskiej na wprost ujścia Pisy, utworzony w 1927 roku, Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika – jego założyciela. Jest on jednym z dwóch najstarszych muzeów budownictwa ludowego w Polsce. W czasie II wojny światowej Nowogród został zniszczony, a wraz z nim skansen. Odbudowę skansenu rozpoczęto pod koniec lat 50 – tych. Obecnie zajmuje obszar 4,5 ha, na którym znajdują się 23 zabytkowe budynki przeniesione z zagród chłopskich, dwór szlachecki, leśniczówka, młyn wodny, kuźnia oraz kilkadziesiąt obiektów tzw. małej architektury tj. bramki, kapliczki, studnie itd.

Ekspozycja plenerowa obejmuje dwa działy: bartniczo – pszczelarski oraz rolniczy. Pierwszy z nich znajduje się w najstarszej części Skansenu, gdzie m.in. znajdują się odrzynki drzew bartniczych, a także ule i altana widokowa ze znamionami bartników kurpiowskich. Dział rolniczy tworzą cztery zagrody chłopskie oraz obiekty przemysłu wiejskiego (wiatrak, młyn wodny, kuźnia i olejarnia) usytuowane w nadrzecznej części muzeum.

Obok skansenu, cennym zabytkiem Nowogrodu jest Kościół Parafialny pw. Narodzenia NMP z roku 1821 (zniszczony w 1915, a po odbudowie ponownie zburzony podczas drugiej wojny światowej) oraz neoklasyczna plebania z 1882 r.

 

Fot. Młyn wodny w skansenie                                                 Fot: Kościół pw. Narodzenia NMP w Nowogrodzie

 

W Nowogrodzie cyklicznie odbywają się m.in.: Ogólnopolskie Dni Kultury Kurpiowskiej, Noc Świętojańska, Niedziela na św. Rocha oraz inscenizacja walk o Nowogród z 1939 r.

Atutem gminy Nowogród jest turystyka. Morgowniki, Ptaki oraz Szablak, Jankowo Młodzianowo zapewniają atrakcje dla wędkarzy, zbieraczy runa leśnego oraz miłośników pieszych i rowerowych wypraw. Bajkowe krajobrazy Puszczy Kurpiowskiej, starorzecza, bagna i małki, a nade wszystko cudowne czyste powietrze i kojąca cisza są prawdziwymi skarbami tej ziemi.

Lokalizacja na mapie