Szlak kajakowy Michała Kajki

Czarci Ostrów – Fort Lyck

[52,7 km]

53°43'48,64" N; 21°42'31,36" E

„Mniej słónce w syrcu
Choć zicher zimny dmie..”

Czarci Ostrów, był miejscem kultowym i grzebalnym pruskiego plemienia Galindów, stąd złowroga nazwa, potem fortem wojennym strzegącym handlu. Fryderyk Wielki po I rozbiorze Polski, planując zablokowanie wymiany towarów z południa do Bałtyku, wzniósł na szlakach wodnych nowe fortyfikacje m.in. Fort Lyck na Czarcim Ostrowiu. Budowę nowych umocnień rozpoczęto w 1784 roku i po kilku latach stacjonowało tu na stałe 69 żołnierzy. W 1894 r. obiekt został rozebrany i obecnie pozostały po nim nikłe ślady. Twierdza składała się z kilku szańców ziemnych umocnionych palisadą, ulokowanych na krańcach wyspy przypominających pentagonalne bastiony. Na brzegu północnym znajdowało się stanowisko dla artylerii z remizą dla dział i laboratorium prochowym. Wewnątrz twierdzy na najwyższym tarasie wybudowano koszary i duże spichlerze. Twierdza nigdy nie przydała się w działaniach bojowych. Fryderyk Wilhelm II, który przyczynił się do całkowitego rozbioru Polski, kiedy zagrożenie z południa stało się nierealne postanowił zlikwidować fort już w 1796 roku. Jeszcze przez kilkadziesiąt lat budowle wojskowe funkcjonowały w ograniczonym zakresie. Ostatecznie część zabudowy m.in. spichlerze przeniesiono w całości do Giżycka do twierdzy Boyen ok. 1860 r. Na Czarcim Ostrowie nie zachował się żaden budynek, pozostałości są silnie zarośnięte, ale zwłaszcza na wiosnę wyraźne są fundamenty budynków i ziemne kształty szańców. Najlepiej zachował się budynek piekarni. Przetrwało także niewielkie wyniesienie budynku koszarowego, laboratorium prochowego, składnicy prochu i podmurówka spichlerzy, które stoją do dziś w twierdzy w Giżycku. Słabo czytelny jest kształt dawnego portu, jest tu widoczna tylko mała zamulona zatoczka. Stan zachowania umocnień jest bardzo dobry. Miejsce obecnie jest bardzo atrakcyjne dla żeglarzy.

Fot. 64. Ważniejsze elementy obecnie nie istniejące Fortu Lyck z 1750 r. na wyspie Czarci Ostrów (źródło Germanisches National Museum w Norymberdze) na tle współczesnej rzeźby terenu.
a. spichlerze,
b. piekarnia,
c. koszary żołnierskie,
d. koszary oficerskie i wartownia,
e. prochownia,
f. laboratorium prochowe,
g. remiza artyleryjska,
h. pralnia,
i. palisada,
j. port w kierunku na wieś Niedźwiedzi Róg,
przerywana cienka linia – najwyżej położony taras, namiastka cytadeli, a więc centrum każdej twierdzy, punktu ostatecznej obrony (około 4 m ponad niższym tarasem). Warstwice na planie co 1 m.

Fot. 65 (z lewej). Wyspa Kępy. Fot. 66 (z prawej). Czarci Ostrów  (bliżej wsi Niedźwiedzi Róg), znajdował się tu ważny fort wojenny Fort Lyck.

Lokalizacja na mapie

Poprzedni punkt:

Szeroki Ostrów

Następny punkt:

Kanał Jegliński