Szlak kajakowy Michała Kajki

Plaża w Nowych Gutach

[41,2 km]

53°46'0,37" N; 21°50'51,22" E

„I zaś wędrowne ptacy,
Co zza morza przybyły,
Przy pilnej jego pracy
Głoszą przy nim śpiew miły.”

Wieś Nowe Guty przez wielu uznawana jest za jedną z najładniej położonych osad na Mazurach. Usytuowana jest na wysokim brzegu jeziora i ciągnie się na przestrzeni 2 km. Wieś traci swój dawny charakter rolniczy, coraz więcej zabudowań przeznaczanych jest na cele rekreacyjne i agroturystykę. Zachowało się jeszcze wiele starych domostw zbudowanych z kamienia polnego, nierzadko położonych tuż nad brzegiem jeziora. Coraz więcej zabudowań jest nowych, w tym tawerny, wypożyczalnie sprzętu wodnego i sklepy. W Nowych Gutach są szczególne warunki do uprawiania windsurfingu, rowerów wodnych ze względu na płytki piaszczysty brzeg sięgający 150 m w toń jeziora. Plaża uchodzi za najładniejszą w powiecie.

 

NOWE GUTY (niem. Gutten E., od 1936 Seegutten) są jedną z najstarszych wsi tego regionu. Powstała jako wieś czynszowa na prawie chełmińskim i początkowo nosiła nazwę Gussepilcke, co sugeruje, iż była pochodzenia pruskiego. Hipotezę tę potwierdzają odkrycia archeologiczne, które wskazują na istnienie w okolicy Gut jakiejś pruskiej osady. Spotyka się też inne formy zapisu nazwy tej miejscowości: Guttloffker (1483) i Gutten (1493). Przywilej lokacyjny został wystawiony 11 listopada 1450 r. dla zasadźcy Barka Schmidta (Kowala) przez Wolfganga Sauera, pełniącego urząd prokuratora kętrzyńskiego, za wiedzą i wolą wielkiego mistrza krzyżackiego Ludwiga von Erlichshausena. W momencie powstania wieś liczyła 66 włók (1 włóka - około 17 ha), z czego 6 włók sołeckich przypadło Bartkowi. Od 1737 r. istniała tu szkoła. W dawnym budynku szkoły mieści się obecnie Pensjonacik „Śniardwy”. Wieś zapewne już w momencie powstania przyjęła kształt ulicówki. Jeden szereg zabudowań ciągnął się wzdłuż Śniardw, a drugi po przeciwległej stronie drogi. Po tej stronie drogi znajdowały się też pola o układzie niwowo-łanowym, a gospodarstwa były w systemie trójpolowym. Taki układ pól przetrwał do XIX wieku, kiedy przeprowadzono tzw. separację gruntów. W 1939 r. wieś liczyła 1027 mieszkańców (wraz z przysiółkiem Gaudynki, powstałym w 1934 r. w następstwie likwidacji wsi Szwejkowo na skutek rozbudowy poligonu orzyskiego). Obecnie wieś liczy około 260 mieszkańców.

 

Lokalizacja na mapie

Poprzedni punkt:

Okartowo

Następny punkt:

Szeroki Ostrów