Szlak kajakowy Michała Kajki

Grodzisko nad jeziorem Tyrkło

[33,8 km]

53°49'39,2" N; 21°51'36,7" E

„Tu, co wioska, to lśnią wody,”

Do grodziska Tyrkło można podejść od strony wody, między zabagnioną doliną małego cieku uchodzącego do jeziora, a półksiężycowatym wałem. Samo wzniesienie grodziska jest okrągłe i strome, oprócz wału otacza je fosa. Wierzchołek stożka wznosi się około 14 m nad poziomem jeziora.

GRODZISKO TYRKŁO (niem. Schlossberg) jest jednym z kilku grodzisk wzniesionych w rejonie jeziora Śniardwy. Mieczysław Orłowicz, tak opisywał to miejsce: „1 km (od wsi Okartowo – przyp. aut.) nad jeziorem Tyrkło, które ciągnie się pasem 8 km ku północy, leży zagadkowy kopiec, zwany również Tyrkło. Ma on pochodzić z przedhistorycznych czasów, kiedy służył dla celów obronnych, możliwe też, że jest mogiłą jakiegoś wodza Prusów lub Jadźwingów. Ze szczytu rozciąga się rozległy widok na okolicę i jezioro Śniardwy". Przez Niemców zazwyczaj było nazywane ,Schlossberg” (Góra Zamkowa, Zameczek), zresztą jak wiele innych grodzisk na Mazurach. Pierwszy opisał grodzisko Georg Christopher Pisanski w 1749 r. Leży około 2,5 km na północ od Okartowa, a więc nie jak podaje zacny Orłowicz - 1 km. Z jednej strony otoczone jest jeziorem. Z drugiej zaś strony dostępu do niego w przeszłości bronił wał i fosa. Wierzchołek grodziska jest spłaszczony, ale stoki w dalszym ciągu są strome. Pośrodku wierzchołka znajdowało się zagłębienie, które według daleko idących przypuszczeń Pisarskiego, mogło być reliktem studni. Rzędna wierzchołka grodziska znajduje się na wysokości 127,7m, zaś zwierciadło jeziora – około 116 m n.p.m. A zatem grodzisko nie jest aż tak imponujących rozmiarów. Zostało ono usytuowane na krańcu długiego i wąskiego półwyspu, wcinającego się w jezioro. Już w okresie międzywojennym grodzisko Tyrkło było chronione jako „pomnik historii kultury”. Jednakże podczas ostatniej wojny, w imię wyższej konieczności, obiekt został częściowo zdewastowany. Wzdłuż zachodniego brzegu jeziora Tyrkło wzniesiono jedną z pozycji obronnych w ramach Giżyckiego Rejonu Umocnionego. Grodzisko zostało poprzecinane liniami okopów. Natomiast 250 m na północny-wschód od wierzchołka grodziska zbudowano bunkier. Tylko w nieznacznym stopniu został on uszkodzony po wojnie, podczas próby wysadzenia go w powietrze.

Wzdłuż zachodniego brzegu jeziora Tyrkło krawędź rynny jeziornej miejscami wyniesiona jest na około 10 m ponad lustro wody. Znajdują się na niej ubogie siedliska porośnięte borami sosnowymi, przy czym w drzewostanie obok sosny zwyczajnej, pojawia się brzoza brodawkowa i świerk zwyczajny. Droga jest piaszczysta i z takiego materiału zbudowana jest cała krawędź rynny. W runie lasu dominują mchy i trawy, głównie rokiet pospolity i śmiałek darniowy – z ziół dwuliściennych spotyka się borówki: czarną i brusznicę oraz siódmaczka leśnego. Nieopodal rośnie też kilka interesujących gatunków: kruszczyk szerokolistny, podkolan biały, pierwiosnka lekarska, pomocnik baldaszkowaty czy gruszyczka jednostronna. Miejscami duże, zwarte płaty tworzy skrzyp zimowy. Z brzegu można obserwować pływające na jeziorze ptaki wodne: czernice, perkozy dwuczube i kormorany.

 

 

 

 

 

 

 

 

Fot. 54 (z lewej). Jezioro Tyrkło spod grodziska Tyrkło. Fot. 55 (z prawej). Widok z początku XX w. na zabudowania Okartowa.

Lokalizacja na mapie

Następny punkt:

Okartowo