Szlak kajakowy Michała Kajki

Klusy

[6,5 km]

53°47'35,3" N; 22°07'05" E

Widok na miejscowość Klusy wyłania się zza trzcin, kilometr za groblą. Elementem architektonicznym dostrzeganym najszybciej jest tu wieża kościelna. Na zachód od kościoła, za pasem trzcin i przybrzeżnych olsz, znajduje się betonowy most, za którym rozpoczyna się kanał łączący jeziora Lipińskie i Kraksztyn.

KLUSY (niem. Klaussen, wcześniej Claussen), niewielka wieś położona na przesmyku między jeziorami Lipińskie, Kraksztyn i Druglin Duży. W 1454 r. starosta ryński nadał przywilej lokacyjny Wojtkowi Mikusiowi w celu obsadzenia 20 włók. 23 lata później utworzono w Klusach parafię. Prawdopodobnie już w 1354 r. zbudowano tu niewielką kaplicę na jednym ze wzniesień. Dalsza historia Klus jest związana z kościołem, który niegdyś nazywano „Clausula Mariana” i od niego powstała nazwa osady Claussen. W połowie XVII wieku kościół grożący zawaleniem – zburzono. W latach 1754-1755 z pomocą króla Fryderyka II wzniesiono nową, bardziej okazałą świątynię. W 1858 r. kościół spłonął, odbudowano go dopiero po dwudziestu kilku latach. Obecna świątynia, wzniesiona w stylu neogotyckim, pochodzi z 1884 r. W 1656 r. podczas najazdu tatarskiego do niewoli wzięto 21 mieszkańców Klus, w tym 13 kobiet. W połowie XIX wieku założono w Klusach stację meteorologiczną. Tutaj urodzili się bracia Jan i Gustaw Sawitzcy, którzy w 1923 r. w Ełku założyli Związek Mazurów. Później zostali współtwórcami i współpracownikami pisma „Czech”, wydawanego w Berlinie dla Polaków zamieszkałych w Niemczech. W 1903 r. w parafii w Klusach na 4400 wiernych przypadało 320 Niemców. W latach 20. minionego wieku Klusy liczyły około 400 mieszkańców i były prężnie rozwijającą się wioską. Obecnie liczą około 110 mieszkańców. Na uwagę zasługuje kilka chałup mazurskich z przełomu XIX i XX wieku.

Lokalizacja na mapie