Szlak Melchiora Wańkowicza

Ujście Pisy do Narwi koło Nowogrodu

[188 km]

53°13'48"N, 21°52'19"E

To cel naszej ponad 188 km podróży szlakiem kajakowym „im. Melchiora Wańkowicza”. Pisa wpada do Narwi dwiema odnogami przedzielonymi wyspą w jej korycie. Brzegi rzeki jak i sama wysepka porośnięte są zwartymi zadrzewieniami i zaroślami wierzbowymi.

 

Fot. 169 (z lewej). Ujście bocznej odnogi Pisy - widok od strony Narwi.
Fot. 170 (z prawej). Ujście głównego nurtu Pisy - widok od strony Narwi.

 

Nowogród położony jest na wzgórzu, jednak pierwotnie w okresie od IX do XII wieku miasto zlokalizowane było u zbiegu rzek Narwi i Pisy. Ówczesny gród, w stosunku do dzisiejszego położenia miasta, znajdował się po drugiej stronie rzeki Narwi, po lewej od ujścia Pisy. Świadczą o tym znalezione w tamtym miejscu groty strzał oraz topory bojowe. Położenie na szlaku łączącym dorzecze Wisły z Wielkimi Jeziorami Mazurskimi, było zapewne korzystne dla jego rozwoju. W XIII wieku na wysokim brzegu Narwi, gdzie obecnie znajduje się skansen, wybudowano nowy gród o umocnieniach drewniano-ziemnych. Za panowania Kazimierza Wielkiego na wzgórzu Ziemowita powstał murowany zamek, jeden z najstarszych w tym regionie. Pierwsze pisemne wzmianki o Nowogrodzie pochodzą z 27 grudnia 1355. Z 1320 pochodzi pieczęć Nowogrodu, która jest świadectwem istnienia kasztelanii. Nowogród prawa miejskie otrzymał dopiero w 1427. W 1794 podczas insurekcji kościuszkowskiej miasto było jednym z punktów polskiej obrony na linii Narwi. W 1869 odebrano miastu prawa miejskie za karę, że ludność miasta wspierała Powstanie Styczniowe. Przywrócono je Nowogrodowi ponownie po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Po wybuchu 2. wojny światowej miasto było miejscem zaciętych walk, toczonych w ramach kampanii wrześniowej. Do obrony wykorzystane były m.in. schrony bojowe, wybudowane latem 1939 w granicach miasta i na przyległych do niego terenach (odcinek Nowogród-Szablaki). W następstwie walk Nowogród doznał bardzo poważnych zniszczeń. W 1978 miejscowość odznaczono za zasługi w wojnie obronnej z 1939 – Orderem Krzyża Grunwaldu III klasy.

Obiektami wartymi zobaczenia w Nowogrodzie są:

  • skansen im. Adama Chętnika, prezentujący budownictwo kurpiowskie (najczęściej XIX-wieczne). Skansen ten został założony w 1927 przez etnografa i działacza społecznego – Adama Chętnika.
  • zabytkowy kościół murowany pod wezwaniem Narodzenia NMP pochodził pierwotnie z XV w. Po zakończeniu ostatniej wojny, odbudowano go w latach 1946-1956.
  • cmentarz wojenny żołnierzy polskich z 1920,położony w północno-zachodniej części Nowogrodu, w lasku przy ul. Sikorskiego.
  • pomnik Młodym Bohaterom poległym w walce z radzieckim korpusem kawalerii z 1920 roku przy ul. Miastkowskiej. Powstał on w 1923 roku, aby upamiętnić bohaterską obronę Nowogrodu i Miastkowa.

 

Ujście Pisy do Narwi koło Nowogrodu kończy naszą przygodę na szlaku kajakowym. Płynęliśmy po nim i zwiedzaliśmy miejsca, warte zobaczenia położone na lądzie, w oddaleniu do kilku kilometrów poza wodnym przebiegiem szlaku. W terenie spędziliśmy wiele dni, próbując odszukać i na nowo odkryć miejsca wskazywane przez Wańkowicza w książce „Na tropach Smętka”. Przedstawiliśmy także własną propozycję zakątków wartych odwiedzenia. Mamy nadzieję, że informacje zawarte w naszym przewodniku zachęcą szanownego Czytelnika do podjęcia trudu odnalezienia i poznania opisanych przez nas miejsc.

Lokalizacja na mapie

Poprzedni punkt:

Wieś Dobry Las