Szlak Melchiora Wańkowicza

Ruciane-Nida

[67,0 km]

53°38'45"N, 21°34'06"E

Ruciane-Nida wita nas na 67 km szlaku. Jeszcze przed mostem, przez który wiedzie droga wojewódzka nr 610. U wejścia do Kanału Nidzkiego, po prawej stronie, jest duża marina i port żeglarski. W tej okolicy można wyjść z kajaka i udać się na zwiedzanie miasta, posiłek lub odpoczynek. Nieco dalej za około 150 m znajduje się most kolejowy. A za nim rozpoczyna się Jezioro Nidzkie.

„[...] znaleźliśmy się w kurorcie Rudczany, w bardzo eleganckiej restauracji, gdzie Sancho Pansa mógł dać upust swojej namiętności do lodów, a ja przeczytać gazety [...]” (Wańkowicz, str. 98).

Fot. 101 (z lewej). Port w Rucianem-Nida nad samym brzegiem Guzianki na początku XX w.
Fot. 102 (z prawej). Ten sam port obecnie. (Port nie zmienił się znacząco, całkiem przebudowano dalsze nabrzeże. Kosztem parku postawiono duże budynki restauracyjno-handlowe).

 

Fot. 103. Brama do portu w Rucianem-Nidzie.

 

Ruciane-Nida to od 1966 r. miasto powstałe z połączenia dwóch wsi –Rucianego i Nidy. Stąd Wańkowicz pisze o pobycie w Rudczanem. Na początku była to osada rybacka i leśna z około II w., gdzie pozyskiwano ryby, węgiel drzewny i smołę. W czasach nowożytnych powstał tu młyn nad rzeką Nidką. W 1880 roku wieś była całkiem duża i liczyła 335 osób. W drugiej połowie XIX w. zbudowano szosę Ruciane-Pisz oraz linię kolejową Olsztyn-Ełk, co spowodowało gwałtowny rozwój miejscowości. Na fali ogromnego zainteresowania turystyką regionu, uruchomiono szlak wodny, prowadzący z Giżycka do Pisza. Szacowano w latach międzywojennych, że wieś odwiedzało 12 tys. osób rocznie, a więc był to największy ośrodek turystyczny w Prusach Wschodnich. Tuż przed II wojną światową powstał tu tartak i łuszczarnia, a po wojnie Zakład Płyt Pilśniowych i Wiórowych. W mieście do zabytków należą: wyłuszczarnia nasion przy ul. Dworcowej, śluza Guzianka, fortyfikacje z przełomu XIX/XX w. wchodzące w skład Węzła obronnego Ruciane, stary cmentarz komunalny. Szczególnymi miejscami w Rucianem-Nidzie są: park, tartak i willa Richarda Andersa. Można zaryzykować tezę, że człowiek ten zmienił oblicze Rucianego, przyczyniając się znacząco do rozwoju tej miejscowości.

Richard Anders, kupiec, który w 1882 roku uruchomił punkt handlu drewnem w dzisiejszym Spychowie oraz w Rucianem tartak, który znacznie rozbudował i zmodernizował, a także wyłuszczarnię nasion. Jako pierwszy w Niemczech otworzył fabrykę płyt wiórowych. Dom Andersa i wyłuszczarnia nasiona są obecnie zabytkami.

„Park Andersa” (53°39'2”N, 21°33'59”E) znajduje się pomiędzy ul. Dworcową, a jeziorem Guzianka Mała. Powstał on pod koniec XIX wieku. Posadzono w nim różne gatunki drzew egzotycznych. Do dziś zachowały się jedynie kilka pomnikowych dębów oraz jodła kalifornijska nad brzegiem jeziora i sosna czarna w głębi parku.

 

Fot. 104 (z lewej). Zabytkowa hala tartaku Andersa w Rucianem-Nida z 1888 r. z czerwonej cegły.
Fot. 105 (z prawej). Pobliska hydrofornia (w oddali widać zadrzewienia „Parku Andersa”).

Fot. 106 (z lewej). Park „Andersa” na pocztówce z lat 20. XX w. widać nasadzone egzotyczne drzewa i kilka starszych dębów.
Fot. 107 (z prawej). Z dawnej kolekcji drzew po remoncie kilka lat temu pozostało niewiele. Jednym z lepiej zachowanych drzew jest jodła kalifornijska nad brzegiem jeziora.

Fot. 108 (z lewej). Bunkier strzegący niegdyś przesmyku pomiędzy jeziorami.
Fot. 109 (z prawej). Położony obok most kolejowy.

Lokalizacja na mapie

Poprzedni punkt:

Jezioro Guzianka Wielka

Następny punkt:

Jezioro Nidzkie